Στην ενεργοποίηση ανεκμετάλλευτων αγροτικών εκτάσεων συνολικής επιφάνειας 2.263 στρεμμάτων προχωρά η Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), δρομολογώντας την εκμίσθωση 99 ακινήτων σε 11 Περιφερειακές Ενότητες της χώρας, μεταξύ των οποίων και τα Τρίκαλα. Πρόκειται για ένα πιλοτικό πρόγραμμα που αποσκοπεί στην αξιοποίηση δημόσιας γης προς όφελος της αγροτικής παραγωγής, δίνοντας τη δυνατότητα σε επαγγελματίες του πρωτογενούς τομέα να αποκτήσουν πρόσβαση σε πρόσθετες καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

Η πρωτοβουλία αποτελεί το πρώτο βήμα ενός ευρύτερου σχεδιασμού για την καλύτερη διαχείριση της αγροτικής περιουσίας του Δημοσίου. Εφόσον η αρχική εφαρμογή αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα, η ΕΤΑΔ σχεδιάζει να διευρύνει το πρόγραμμα μέσα στο 2027, εντάσσοντας περισσότερα ακίνητα και νέες περιοχές. Η αρχική έκταση αντιστοιχεί περίπου στο 9%-10% του συνολικού αγροτικού χαρτοφυλακίου της εταιρείας, γεγονός που υποδηλώνει ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια περαιτέρω αξιοποίησης.

Τι προβλέπει το πρόγραμμα και ποιοι μπορούν να συμμετάσχουν

Η πρώτη φάση αφορά 99 ακίνητα, συνολικής επιφάνειας 2.263.413 τετραγωνικών μέτρων, τα οποία βρίσκονται στις Περιφερειακές Ενότητες Ροδόπης, Θεσσαλονίκης, Πέλλας, Σερρών, Ημαθίας, Καστοριάς, Πρέβεζας, Τρικάλων, Εύβοιας, Αχαΐας και Αιτωλοακαρνανίας.

Η εκμίσθωση θα πραγματοποιηθεί μέσω ηλεκτρονικής διαδικασίας υποβολής αιτήσεων. Οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να διεκδικήσουν είτε ολόκληρα τα διαθέσιμα ακίνητα είτε τμήματα αυτών, ανάλογα με τις ανάγκες της εκμετάλλευσής τους. Βασική προϋπόθεση είναι οι εκτάσεις να χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για γεωργική παραγωγή, χωρίς δυνατότητα εγκατάστασης μεταποιητικών μονάδων ή άλλων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.

Οι μισθώσεις θα έχουν διάρκεια τεσσάρων ετών, με πρόβλεψη δυνατότητας παράτασης για ακόμη τέσσερα χρόνια. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται να δοθεί στους παραγωγούς επαρκής χρονικός ορίζοντας, ώστε να οργανώσουν τις καλλιέργειές τους και να σχεδιάσουν τις επενδύσεις τους. Παράλληλα, η δυνατότητα μίσθωσης μικρότερων τμημάτων μπορεί να διευκολύνει αγρότες που δεν χρειάζονται ή δεν έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν μεγάλες εκτάσεις.

Στόχος της ΕΤΑΔ είναι η δημόσια γη να περάσει σε παραγωγική χρήση, ενισχύοντας τόσο υφιστάμενες αγροτικές επιχειρήσεις όσο και νέους ανθρώπους που επιθυμούν να ξεκινήσουν επαγγελματική δραστηριότητα στον πρωτογενή τομέα.

Τρίκαλα: Η γη ως εργαλείο ενίσχυσης της αγροτικής παραγωγής

Η συμμετοχή των Τρικάλων στο πρόγραμμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η τοπική οικονομία διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με τη γεωργία, την κτηνοτροφία και τη βιομηχανία τροφίμων. Η καλλιέργεια καλαμποκιού, βαμβακιού και κτηνοτροφικών φυτών αποτελεί σημαντικό μέρος της παραγωγικής δραστηριότητας της περιοχής, ενώ η γεωργική παραγωγή συνδέεται άμεσα με την τροφοδοσία της κτηνοτροφίας και των επιχειρήσεων του αγροδιατροφικού κλάδου.

Η πρόσβαση σε πρόσθετες καλλιεργήσιμες εκτάσεις μπορεί να δώσει τη δυνατότητα σε παραγωγούς των Τρικάλων να διευρύνουν τις δραστηριότητές τους, να αυξήσουν τις διαθέσιμες εκτάσεις για καλλιέργεια και να αξιοποιήσουν αποτελεσματικότερα τον εξοπλισμό και τις υποδομές τους. Ιδιαίτερα για εκμεταλλεύσεις που αντιμετωπίζουν περιορισμούς λόγω του μικρού μεγέθους ή του κατακερματισμού των αγροτεμαχίων, η μίσθωση πρόσθετης γης μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της λειτουργίας τους.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποκτά πρόσθετη βαρύτητα για τη Θεσσαλία, η οποία έχει βρεθεί αντιμέτωπη με τις συνέπειες των καταστροφικών πλημμυρών των προηγούμενων ετών. Η αποκατάσταση και η ενίσχυση της παραγωγικής δραστηριότητας παραμένουν σημαντικές προκλήσεις για την περιοχή, με την πρόσβαση σε αξιοποιήσιμη γη να αποτελεί έναν από τους παράγοντες που μπορούν να στηρίξουν την προσπάθεια ανάκαμψης.

Παράλληλα, το πρόγραμμα μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες για νεότερους παραγωγούς, οι οποίοι συχνά δυσκολεύονται να ξεκινήσουν λόγω του υψηλού κόστους αγοράς αγροτικής γης. Η μίσθωση δημόσιων εκτάσεων προσφέρει μια εναλλακτική δυνατότητα πρόσβασης σε γη, χωρίς να απαιτείται η αρχική δαπάνη απόκτησής της.

Ωστόσο, το τελικό όφελος για την περιοχή θα εξαρτηθεί από τα χαρακτηριστικά των ακινήτων που θα διατεθούν στα Τρίκαλα, την καταλληλότητά τους για καλλιέργεια, τους όρους μίσθωσης και το ενδιαφέρον που θα εκδηλωθεί από τους παραγωγούς. Δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί ειδικότερα στοιχεία για τον αριθμό, την έκταση ή τη θέση των ακινήτων που αντιστοιχούν στην Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων.

Γιατί επιλέχθηκαν οι συγκεκριμένες περιοχές

Η γεωγραφική κατανομή των ακινήτων καλύπτει περιοχές με διαφορετικά παραγωγικά και οικονομικά χαρακτηριστικά. Σε Πέλλα και Ημαθία, η πρόσθετη γη μπορεί να στηρίξει την παραγωγή φρούτων και τη σύνδεσή της με τις επιχειρήσεις διαλογής, συσκευασίας και εξαγωγών. Στις Σέρρες και τη Ροδόπη, όπου κυριαρχούν καλλιέργειες όπως το βαμβάκι, τα σιτηρά και το καλαμπόκι, η διάθεση εκτάσεων μπορεί να ενισχύσει τις υφιστάμενες εκμεταλλεύσεις.

Στη Θεσσαλονίκη, η διατήρηση της γεωργικής γης έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω των πιέσεων από την οικιστική και βιομηχανική ανάπτυξη. Στην Καστοριά και την Πρέβεζα, η πρωτοβουλία μπορεί να προσφέρει πρόσθετες δυνατότητες σε περιοχές όπου η διαθέσιμη γεωργική γη και οι αναπτυξιακές προοπτικές παρουσιάζουν ιδιαίτερες προκλήσεις.

Στην Εύβοια, η αξιοποίηση εκτάσεων συνδέεται και με την ανάγκη παραγωγικής ανασυγκρότησης μετά τις μεγάλες πυρκαγιές του 2021, ενώ στην Αχαΐα μπορεί να υποστηρίξει δραστηριότητες όπως η αμπελουργία, η σταφιδοκαλλιέργεια και η ελαιοπαραγωγή. Στην Αιτωλοακαρνανία, η πρόσβαση σε πρόσθετη γη μπορεί να διευκολύνει την επέκταση μικρότερων εκμεταλλεύσεων και να περιορίσει τις δυσκολίες που προκαλεί ο κατακερματισμός του κλήρου.

Κοινός παρονομαστής είναι η προσπάθεια να αξιοποιηθεί η δημόσια περιουσία με τρόπο που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες κάθε περιοχής, είτε πρόκειται για την ενίσχυση παραγωγικών ζωνών είτε για τη στήριξη οικονομιών που χρειάζονται νέες αναπτυξιακές ευκαιρίες.

Τα οικονομικά οφέλη και το επόμενο βήμα

Η αξιοποίηση των αγροτικών ακινήτων μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των εκμεταλλεύσεων. Η αύξηση της καλλιεργούμενης έκτασης επιτρέπει, υπό κατάλληλες συνθήκες, την καλύτερη κατανομή του κόστους για μηχανήματα, εξοπλισμό και άλλες παραγωγικές ανάγκες, δημιουργώντας οικονομίες κλίμακας.

Ταυτόχρονα, η ενίσχυση της πρωτογενούς παραγωγής μπορεί να έχει θετικές επιπτώσεις στην τοπική οικονομία, μέσω της μεγαλύτερης διαθεσιμότητας αγροτικών προϊόντων, της στήριξης της εφοδιαστικής αλυσίδας και της διατήρησης θέσεων εργασίας. Για τα Τρίκαλα, η προοπτική αυτή συνδέεται ιδιαίτερα με την αλληλεπίδραση γεωργίας, κτηνοτροφίας και μεταποίησης τροφίμων.

Η κοινωνική διάσταση είναι εξίσου σημαντική, καθώς η πρόσβαση σε γη αποτελεί βασικό εμπόδιο για όσους θέλουν να εισέλθουν στον αγροτικό τομέα χωρίς να διαθέτουν οικογενειακή περιουσία. Η δυνατότητα μίσθωσης δημόσιων εκτάσεων μπορεί να διευκολύνει την επαγγελματική τους εγκατάσταση και να ενισχύσει τις προοπτικές απασχόλησης στην περιφέρεια.

Το πρόγραμμα βρίσκεται, ωστόσο, σε πιλοτικό στάδιο και δεν έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες εκτιμήσεις για τα έσοδα, τις νέες θέσεις εργασίας ή την αύξηση της παραγωγής που θα προκύψουν. Η επιτυχία του θα κριθεί από το ενδιαφέρον των παραγωγών, την πραγματική αξιοποίηση των ακινήτων και τα αποτελέσματα της πρώτης φάσης.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, το 2027 αναμένεται να αποτελέσει το επόμενο κρίσιμο ορόσημο, καθώς τότε σχεδιάζεται η επέκταση της πρωτοβουλίας. Για τα Τρίκαλα, το ζητούμενο είναι η διάθεση δημόσιας γης να μετατραπεί σε ουσιαστική παραγωγική ευκαιρία, ενισχύοντας τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις και τη συνολική δυναμική του τοπικού πρωτογενούς τομέα.

Θοδωρής Σταμούλης, trikalaenimerosi.gr (Με πληροφορίες από powergame)