Την έγκριση χορήγησης παράτασης κατά 12 μήνες για την περαίωση του έργου «Αποκατάσταση της μονής σιδηροδρομικής γραμμής Λάρισας – Βόλου μετά τις θεομηνίες ‘’Daniel’’ και ‘’Elias’’», αναδόχου «ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε» (όμιλος AKTOR) αποφάσισε ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, κ. Χρ. Δήμας, κατόπιν υποβολής σχετικού αιτήματος της κατασκευαστικής εταιρείας που επικαλέστηκε πλήθος λόγων που έφεραν δυσχέρειες και καθυστερήσεις στην πρόοδο του έργου (π.χ. στην αποξήλωση της γραμμής, νέες θεομηνίες, αγροτικές κινητοποιήσεις, συμπληρωματικές εργασίες που χρειάστηκαν, απρόοπτη μεταβολή συνθηκών λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή κ.α.).

Η αρχική πρόβλεψη για τη σύμβαση των 181,6 εκατ. (με ΦΠΑ) που εντάσσονταν στο «πακέτο» εργολαβιών αποκατάστασης ζημιών λόγω καιρικών φαινομένων του 2023 ύψους 450 εκατ. (με σχέση και με το RRF), που ανατέθηκε στην AKTOR (με έκπτωση 4%) στις αρχές 2025 και υπεγράφη στις 28-04-2025, είχε ορίζοντα ολοκλήρωσης μέχρι 28-07-2026. Πλην όμως, όπως αναφέραμε, ο ανάδοχος ζήτησε παράταση που δόθηκε από το υπουργείο, έως 28-07-2027.

Πάντως, όπως προκύπτει, σχεδόν το «μισό» του πρόσθετου χρόνου, ή αλλιώς 5,3 μήνες (162 ημέρες), δόθηκε «με αναθεώρηση», χωρίς υπαιτιότητα του αναδόχου (29-07- 2026 έως 06-01-2027), ενώ το υπόλοιπο, δηλαδή 6,7 μήνες (203 ημέρες), είναι «χωρίς αναθεώρηση», με υπαιτιότητα του Αναδόχου, (από 07-01-2027 έως 28-7-2027), με ότι αυτά συνεπάγονται τόσο για διεκδίκηση αποζημιώσεων από τον κατασκευαστή όσο και για τυχόν υποβολή (από το υπουργείο) νομικών συνεπειών στον ανάδοχο (για τα δύο διαστήματα χρονικά).

Πώς φτάσαμε στο 12μηνο

Σε κάθε περίπτωση, ο ανάδοχος AKTOR ανέδειξε, όπως αναφέραμε, μια σειρά από λόγους που τον οδήγησαν να ζητήσει παράταση στην ολοκλήρωση του έργου. Να αναφέρουμε ότι αιτήθηκε παράτασης 429 ημερών, αλλά η αρμόδια διεύθυνση του υπ. Υποδομών και Μεταφορών ενέκρινε 181 ημέρες ή εν τέλει 162 λόγω επικάλυψης ημερομηνιών. Πλην όμως, όπως σημειώνεται, «η Δ/νουσα Υπηρεσία θεωρεί, με βάση τον σημερινό ρυθμό προόδου, την πορεία των μελετών, τη προμήθεια σιδηροδρομικών υλικών επί τόπου του έργου καθώς και τις εναπομένουσες εργασίες, που αφορούν περίπου στο 65% του συνολικού έργου, καθώς και το είδος των υπολειπόμενων εργασιών, ότι απαιτούνται περίπου 12 μήνες για την ολοκλήρωση του έργου».

Γιατί ζήτησε παράταση ο ανάδοχος

Σύμφωνα με σχετικό έγγραφο, ανάμεσα στους λόγους που η AKTOR ανέφερε ως προβλήματα, χωρίς δική της ευθύνη, ήταν οι εξής:

«α) Καθυστερήσεις στην αποξήλωση της υφιστάμενης σιδηροδρομικής γραμμής, λόγω απαίτησης από τον ΟΣΕ να πραγματοποιηθεί η κοπή των σιδηροτροχιών αποκλειστικά με χρήση δισκοπρίονου, γεγονός που προκάλεσε καθυστερήσεις σε σχέση με το εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα του έργου της τάξης των 45 ημερών.

β) Διαπίστωση Βλαβών από Ανωτέρα Βία (θεομηνία «BYRON»), οι οποίες προκλήθηκαν στα έργα υποδομής που βρίσκονταν σε εξέλιξη και σε πλήρη ανάπτυξη κατά μήκος της σιδηροδρομικής γραμμής Λάρισας – Βόλου από τη θεομηνία με αποτέλεσμα σημαντικές καθυστερήσεις στην πρόοδο του έργου, καθώς και ζημιές σε υπό κατασκευή τμήματά του, τα οποία απαιτήθηκε να ανακατασκευαστούν εξ’ ολοκλήρου με συνέπεια την καθυστέρηση στο χρονοδιάγραμμα του έργου της τάξης των 20 ημερών.

γ) Δυσχέρειες εκτέλεσης εργασιών λόγω αγροτικών κινητοποιήσεων, κατά το χρονικό διάστημα από 25/11/2025 έως 15/12/2025, που προκάλεσαν διακοπή και αποκλεισμό της κυκλοφορίας στον Κόμβο Νίκαιας του Ν. Λάρισας, με συνέπεια την πρόκληση σημαντικών καθυστερήσεων και δυσχερειών στη μετακίνηση των εργοταξιακών οχημάτων και των φορτηγών μεταφοράς αδρανών υλικών από το λατομείο στα Μύρα, καθώς και στην αλυσίδα προμήθειας βασικών ενσωματούμενων υλικών για την κατασκευή του έργου, εκτιμώντας ότι οι συνολικές καθυστερήσεις θα είναι της τάξης των 50 ημερών.

δ) Εκτέλεση συμπληρωματικών – νέων εργασιών μη προβλεπόμενων στο αρχικό φυσικό αντικείμενο της Σύμβασης, οι οποίες αφορούν στην αποξήλωση των υφιστάμενων επιχωμάτων στις περιοχές Κ1–Κ2, την κατασκευή εξυγίανσης, καθώς και την πλήρη επανακατασκευή των επιχωμάτων. Οι εργασίες αυτές δεν περιλαμβάνονταν στο αρχικό συμβατικό αντικείμενο, αλλά προέκυψαν εκ των υστέρων ως απολύτως αναγκαίες, λόγω διαπιστωθεισών εκτεταμένων υποκείμενων βλαβών και αστοχιών, οι οποίες δεν ήταν εμφανείς ούτε δυνατόν να διαγνωστούν κατά το στάδιο της αρχικής οπτικής επιθεώρησης και τεκμηρίωσης, παρά μόνο μέσω δειγματοληψίας υλικών και εργαστηριακών ελέγχων των ποιοτικών χαρακτηριστικών τους κατά το στάδιο της εκτέλεσης, με συνέπεια την καθυστέρηση στο χρονοδιάγραμμα του έργου της τάξης των 90 ημερών

ε) Απρόοπτη μεταβολή συνθηκών λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή που προκάλεσε, μεταξύ άλλων, σοβαρές διαταραχές στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού, σημαντικές καθυστερήσεις στην προμήθεια υλικών και εξοπλισμού, καθώς και υπέρμετρες αυξήσεις τιμών, οι οποίες επηρέασαν ουσιωδώς την ομαλή εξέλιξη του Έργου. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά στην προμήθεια σιδηροδρομικών υλικών, η οποία πραγματοποιείται αποκλειστικά από οίκους του εξωτερικού λόγω των απαιτούμενων τεχνικών προδιαγραφών και πιστοποιήσεων, προκλήθηκαν σοβαρές καθυστερήσεις στην πρόοδο των σιδηροδρομικών εργασιών εξαιτίας, αφενός λόγω της περιορισμένης διαθεσιμότητας υλικών και εξοπλισμού και αφετέρου λόγω καθυστερήσεων στην παραγωγή, τη μεταφορά και την παράδοσή τους, με συνέπεια την καθυστέρηση στο χρονοδιάγραμμα του έργου της τάξης 180 ημερών.

στ) Η ολοκλήρωση σιδηροδρομικής πρόσβασης μέσω των σιδηροδρομικών γραμμών της εργολαβίας της ΑΣ 736, αποτελεί προϋπόθεση για την ολοκλήρωση των σιδηροδρομικών εργασιών μετά τη Διαλογή προς Βόλο, άλλως δεν είναι εφικτή η τακτοποίηση των γραμμών του Σ.Σ. Βόλου με χρήση βαρέων μηχανημάτων γραμμής (μπουρέζα, ρεγκαλέζα, σταμπιλιζάτορα), ούτε η λείανση των σιδηροτροχιών. Η επίπτωση στο χρονοδιάγραμμα του έργου ανέρχεται σε καθυστέρηση της τάξης των 120 ημερών

ζ) Καθυστερήσεις λόγω αρχαιολογικών ευρημάτων κατά την εκτέλεση των εκσκαφών με επακόλουθη αναστολή εργασιών σε θέσεις, με τη συνολική επίπτωση στο χρονοδιάγραμμα του έργου να ανέρχεται σε καθυστέρηση της τάξης των 100 ημερών.

η) Καθυστέρηση στην χορήγηση άδειας από τις αρμόδιες αρχαιολογικές/αρχιτεκτονικές υπηρεσίες για την εκτέλεση των συμβατικά προβλεπόμενων εργασιών στον Σ.Σ. Βόλου της τάξης των 90 ημερών».

Επιπλέον, η ανάδοχος εταιρεία επισημαίνει ότι, «σύμφωνα με το Άρθρο 23 της ΕΣΥ που διέπει την παρούσα Σύμβαση, η δαπάνη για την αναθεώρηση της αξίας του έργου δεν αποζημιώνεται ιδιαιτέρως, αλλά περιλαμβάνεται ανοιγμένη στο κατά αποκοπήν τίμημα (ΚΑΤ) και η αιτούμενη αναθεώρηση της αξίας του έργου υπολογίζεται για την επιπλέον χρονική διάρκεια του έργου, ήτοι από 28.07.2026 έως 30.09.2027».

Η απάντηση του Δημοσίου

Ωστόσο, όπως αναφέραμε, το Δημόσιο «έκοψε» χρόνο (στις 162 ημέρες) από το αίτημα της AKTOR, προσθέτοντας τελικά «στον ορίζοντα ολοκλήρωσης» 365 ημέρες (αντί 429 που ζητούσε ο ανάδοχος). Ενώ, όσον αφορά στο αίτημα της AKTOR για επιπλέον χρόνο από «Εκτέλεση συμπληρωματικών – νέων εργασιών μη προβλεπόμενων στο αρχικό φυσικό αντικείμενο της Σύμβασης», απάντησε αρνητικά (δηλαδή, καμία επιπλέον ημέρα παράτασης), όπως συνέβη και για την επίκληση περί μεταβολή συνθηκών λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, την χορήγηση άδειας εργασιών στον ΣΣ Βόλου κ.α..

Όπως σημειώνεται, κατόπιν όλων των ανωτέρω, «η Προϊσταμένη Αρχή, εξετάζοντας την Αίτηση της αναδόχου και τη σχετική Εισήγηση της Διευθύνουσας Υπηρεσίας, συμφωνεί με την εισήγηση της Διευθύνουσας Υπηρεσίας ως προς την αποδοχή και απόρριψη των επιμέρους λόγων καθυστέρησης και την προτεινόμενη διάρκεια της παράτασης του έργου του θέματος και λαμβάνοντας επιπλέον υπόψη ότι:

· απομένει να υλοποιηθεί περίπου το 65% του συμβατικού φυσικού αντικειμένου, το οποίο δεν μπορεί να ολοκληρωθεί εντός των 162 ημερών,

· για την ολοκλήρωση των υπολειπόμενων εργασιών, με βάση τη φύση, την αλληλουχία, τους απαιτούμενους πόρους και τον εκτιμώμενο ρυθμό παραγωγής τους, απαιτείται χρονικό διάστημα δώδεκα (12) μηνών από τη λήξη της αρχικής συνολικής προθεσμίας,

· επιβάλλεται η ολοκλήρωση του έργου για λόγους δημοσίου συμφέροντος, ασφάλειας, αποκατάστασης και επαναλειτουργίας της σιδηροδρομικής σύνδεσης Λάρισας – Βόλου,

· η καθυστέρηση, πέραν των 162 ημερών, βαρύνει αποκλειστικά τον ανάδοχο, κρίνει ότι πρέπει να χορηγηθεί παράταση της συνολικής προθεσμίας περαίωσης του έργου, κατά 12 μήνες (365 ημέρες), ήτοι έως 28.07.2027, εκ των οποίων 5,3 μήνες (162 ημέρες) “με αναθεώρηση”, χωρίς υπαιτιότητα του αναδόχου (έως 05-01-2027) και 6,7 μήνες “χωρίς αναθεώρηση”, με υπαιτιότητα του Αναδόχου (από 06-01-2027 έως 28-07-2027)».

Η σύμβαση

Η σύμβαση περιλαμβάνει το σύνολο των έργων που απαιτούνται για την επαναφορά της γραμμής στην προηγούμενη κατάσταση και τη λήψη μέτρων βελτίωσης της ανθεκτικότητας της υποδομής και επιδομής της σιδηροδρομικής γραμμής έναντι πλημμυρικών φαινομένων, τα οποία είναι πολύ πιθανόν να συμβαίνουν συχνότερα λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Το έργο χαρακτηρίζεται από αυξημένη τεχνική δυσκολία και περιλαμβάνει όχι μόνο εργασίες αποκατάστασης, αλλά και την εφαρμογή νέων βαρέως τύπου υλικών που θα αυξήσουν την ανθεκτικότητα της σιδηροδρομικής γραμμής, αλλά και έργα που θα θωρακίσουν τη σιδηροδρομική υποδομή και επιδομή σε τμήματα που εμφανίζουν αυξημένη τρωτότητα έναντι πλημμυρικών φαινομένων. Επίσης, θα γίνει αντικατάσταση παλαιών μεταλλικών γεφυρών, με νέες σύγχρονες γέφυρες από οπλισμένο σκυρόδεμα, αλλά και αποκατάσταση και υψομετρική προσαρμογή ισόπεδων διαβάσεων. Τα εργοτάξια θα αναπτυχθούν σε διάφορες θέσεις της χάραξης της γραμμής και κατά μήκος πολλών χιλιομέτρων.

Γιώργος Παπακωνσταντίνου (insider.gr)