Ηταν δεν ήταν πέντε ετών όταν τα καλοκαίρια στον Πλαταμώνα καθόταν με τους γονείς του κοιτώντας τον καθαρό ουρανό περιμένοντας με αγωνία να διακρίνει τις Περσείδες.

Δεν ήθελε να χάσει ούτε ένα πεφταστέρι και κάποιες φορές επέμενε να ξυπνήσουν οι γονείς του ακόμη και στις τρεις τα ξημερώματα για να δει τον ουρανό.

Τότε το Διάστημα ήταν για τον Αδριανό Γολέμη ένα παιδικό όνειρο. Σήμερα, χρόνια μετά, βρίσκεται στην τελική ευθεία της διαδρομής που μπορεί να τον οδηγήσει εκεί όπου τότε έφταναν μόνο η φαντασία του και τα όνειρά του. Ο γιατρός των διαστημικών αποστολών θα γίνει ο πρώτος Ελληνας αστροναύτης στην αποστολή που σχεδιάζεται να πραγματοποιηθεί μεταξύ Ιουλίου και Αυγούστου του 2027.

Ο κ. Γολέμης έχει ήδη περάσει τη διαδικασία επιλογής αστροναυτών της ESA, ολοκλήρωσε την εισαγωγική εκπαίδευση στις αρχές Σεπτεμβρίου και πλέον προχωρά στην πιο εξειδικευμένη προετοιμασία για την αποστολή.

Ο ίδιος, σε διαδικτυακή συνέντευξη που παραχώρησε, μεταξύ άλλων και στον «Ε.Τ.», αναφέρθηκε στην αποστολή αποφεύγοντας να σταθεί στον τίτλο του «πρώτου Ελληνα», καθώς η ουσία για εκείνον βρίσκεται στην έρευνα και στην ελληνική συμμετοχή.

Χρήσιμη γνώση

«Για μένα το “πρώτος” δεν παίζει τόσο μεγάλο ρόλο. Θα μπορούσα να είμαι και ο εκατοστός και να έχω τον ίδιο ενθουσιασμό. Αυτό που έχει σημασία είναι η έρευνα, το γεγονός ότι θα βρεθούμε σε ένα μοναδικό περιβάλλον μικροβαρύτητας και θα μπορέσουμε να κάνουμε πειράματα που θα μας δώσουν γνώση χρήσιμη και για τη Γη», σημειώνει.

Η πρώτη ελληνική συμμετοχή δίνει, όπως εξηγεί, διαφορετικό βάρος στην αποστολή. «Το γεγονός ότι είναι η πρώτη φορά που συμμετέχει η Ελλάδα δημιουργεί επιπλέον φροντίδα. Είναι λίγο σαν τους αθλητές που αγωνίζονται με το εθνόσημο. Δεν είμαι μόνο εγώ. Είναι οι Ελληνες ερευνητές, είναι οι εταιρίες, είναι όλοι όσοι δουλεύουν πάνω σε αυτό. Γι’ αυτό λέω “εμείς”. Είναι ομαδική προσπάθεια».

Η αποστολή θα διαρκέσει περίπου δύο εβδομάδες. Ο χρόνος είναι περιορισμένος, το πρόγραμμα όμως ιδιαίτερα πυκνό, καθώς μέσα σε αυτές τις ημέρες θα πρέπει να πραγματοποιηθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερος αριθμός επιστημονικών εργασιών. «Είναι σαν να κάνουμε σπριντ αντί για μαραθώνιο. Η αποστολή είναι περίπου δύο εβδομάδων, οπότε πρέπει μέσα σε αυτόν τον χρόνο να μεγιστοποιήσουμε την έρευνα και τα πειράματα που θα γίνουν», επισημαίνει.

Ο Αδριανός Γολέμης κατά τη διάρκεια δοκιμών και εκπαίδευσης με εξειδικευμένο εξοπλισμό προσομοίωσης και διαστημική στολή.

Ευκαιρίες

Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει ευρωπαϊκά ερευνητικά αντικείμενα, ενώ στόχος είναι να πραγματοποιηθούν και ελληνικά πειράματα. Το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος και το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχουν κεντρικό ρόλο στην αξιολόγηση των προτάσεων. «Θα υπάρχουν ευρωπαϊκά πειράματα και σίγουρα θέλουμε να υπάρχουν και ελληνικά. Οταν μια χώρα μπαίνει στην πρώτη γραμμή, υπάρχει αμοιβαιότητα και δημιουργούνται ευκαιρίες να κάνει και τη δική της έρευνα».

Ο ίδιος επιμένει ότι το ελληνικό επιστημονικό δυναμικό, εντός και εκτός Ελλάδας, μπορεί να έχει ενεργό ρόλο. «Υπάρχουν πάρα πολλοί ικανοί Ελληνες επιστήμονες, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, και μπορούν να προσφέρουν ακόμη περισσότερα. Αυτό που θέλουμε είναι να πάρουμε τις προτάσεις τους, να τις αξιολογήσουμε και να κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε. Γι’ αυτό επιμένω και λέω ότι η επιτυχία δεν είναι προσωπική υπόθεση. Επιτυχία είναι να μπορέσουμε να κάνουμε σωστά τα πειράματα, να πάρουμε τα αποτελέσματα, να δημιουργήσουμε νέα γνώση, να δημοσιευτούν αυτά τα αποτελέσματα και, όπου υπάρχει δυνατότητα, να μετατραπούν σε καινοτομία».

Το τι θα συμβεί στην πραγματική παραμονή σε τροχιά είναι κάτι που δεν μπορεί να προβλεφθεί απόλυτα. Ο κ. Γολέμης λέει χαρακτηριστικά: «Το βασικό ερώτημα είναι πώς θα αντιδράσει ο οργανισμός μου όταν βρεθώ πραγματικά σε μικροβαρύτητα. Μπορεί να έχουμε κάνει όλη την εκπαίδευση, αλλά ο κάθε οργανισμός είναι διαφορετικός».

Η προηγούμενη εμπειρία του στην Ανταρκτική, όπου συμμετείχε σε μακρά δοκιμή απομόνωσης, αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι αυτής της προετοιμασίας. Η διαχείριση της απομόνωσης, της καθημερινότητας και της αβεβαιότητας σε ακραίο περιβάλλον τού έδωσε εμπειρία που τώρα αποκτά διαφορετική σημασία.

Από παιδί…

Αλλωστε την προετοιμασία αυτή δεν την είχε φανταστεί όταν μικρός έβλεπε τα αστέρια. Ηταν, όπως λέει, ένα παιδικό όνειρο. «Το Διάστημα ήταν πάντα κάπου στο μυαλό μου. Ηταν μία σκέψη, ένα όνειρο, μία επιθυμία, αλλά δεν ήταν κάτι που πίστευα ότι είναι πιθανό να συμβεί. Οι πιθανότητες επιλογής ήταν πολύ μικρές. Κάθε όνειρο έχει μία κλωστή που ακολουθείς. Μπορεί να μην ξέρεις πού θα σε οδηγήσει. Εγώ ακολούθησα την ιατρική, μετά ήρθε η ESA, μετά η Ανταρκτική, μετά η επιλογή των αστροναυτών. Κάθε βήμα σε οδηγεί κάπου. Ακόμη και όταν οι πιθανότητες είναι μικρές, αξίζει να προσπαθήσεις. Μπορεί να αποτύχεις, μπορεί να πετύχεις. Και αν τελικά δεν γίνει αυτό που ονειρεύεσαι, μπορείς να προσφέρεις και να βρεις χαρά σε έναν άλλο ρόλο».

Εφόσον η αποστολή πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τον σχεδιασμό, μία από τις στιγμές που περιμένει περισσότερο ο κ. Γολέμης θα είναι εκείνη που θα κοιτάξει τη Γη από τροχιά και θα αναζητήσει την Ελλάδα. «Το να δω όλη την Ελλάδα από εκεί πάνω θα είναι κάτι μοναδικό. Είναι δύσκολο να ξέρεις από τώρα πώς ακριβώς θα το αισθανθείς. Μπορεί να χρειαστούν μερικές στιγμές για να συνειδητοποιήσεις τι βλέπεις. Θέλω η Ελλάδα και η Ευρώπη να έχουν κάνει ένα μικρό βήμα μπροστά. Να έχουν ανοίξει ευκαιρίες μέσα από την επιστήμη και να έχουμε δώσει έμπνευση στη νέα γενιά».

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ

«Η μικροβαρύτητα είναι ένα μικρό μοντέλο γήρανσης»

Στο επίκεντρο της διαστημικής αποστολής και της έρευνας βρίσκονται η μικροβαρύτητα και ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά ο ανθρώπινος οργανισμός. Στο Διάστημα το σώμα αλλάζει, καθώς μεταβάλλεται η κατανομή των υγρών, ενώ με την παραμονή σε μικροβαρύτητα επηρεάζονται τα οστά και οι μύες.

Οπως επισημαίνει ο Αδριανός Γολέμης: «Η μικροβαρύτητα είναι ένα μικρό μοντέλο γήρανσης. Υπάρχουν, όμως, και ευρήματα που εξακολουθούν να απαιτούν απαντήσεις. Εχουν βρεθεί ακόμη και θρομβώσεις σε υγιείς αστροναύτες. Υπάρχουν πράγματα που δεν θα μπορούσαμε εύκολα να τα δούμε στη Γη και το Διάστημα μας δίνει τη δυνατότητα να τα μελετήσουμε. Ενα από τα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά είναι το SANS, το σύνδρομο που συνδέεται με αλλαγές στην όραση των αστροναυτών. Υπάρχουν πράγματα που ακόμη δεν τα καταλαβαίνουμε πλήρως. Και αυτός είναι ένας από τους λόγους που χρειάζεται να συνεχίσουμε την έρευνα».

Ο κ. Γολέμης μιλά για τις προετοιμασίες για την επικείμενη αποστολή αποκαλύπτοντας ότι η προετοιμασία περιλαμβάνει προσομοιώσεις, πρακτικές ασκήσεις και φυγόκεντρο, ενώ έχει προηγηθεί και η εμπειρία των παραβολικών πτήσεων. Εκεί διαπίστωσε στην πράξη πώς αντιδρά το σώμα του σε συνθήκες μικροβαρύτητας. «Το σώμα με εξέπληξε θετικά. Είχα κάνει τις παραβολικές πτήσεις και τελικά δεν είχα τα συμπτώματα που περίμενα. Ημουν μάλιστα καλύτερα από τον μέσο όρο».

«Ηταν μακρά η διαδικασία αξιολόγησης»

Η διαδρομή προς την πτήση έχει ξεκινήσει πολλά χρόνια πριν. Εδώ και οκτώ χρόνια ο Αδριανός Γολέμης εργάζεται στην ESA ως γιατρός αποστολών, έχοντας βρεθεί δίπλα σε αστροναύτες και έχοντας ζήσει από κοντά κρίσιμα στάδια μιας διαστημικής αποστολής. Οπως εξηγεί, η εμπειρία αυτή αποδείχθηκε ιδιαίτερα σημαντική όταν αποφάσισε να διεκδικήσει μία θέση στην ομάδα των αστροναυτών.

Το 2021-22 πέρασε τη διαδικασία επιλογής της ESA, η οποία περιλάμβανε έξι στάδια και διήρκεσε περίπου ενάμιση χρόνο. «Ηταν μακρά διαδικασία αξιολόγησης, με δοκιμασίες δεξιοτήτων, ψυχολογικές και ομαδικές αξιολογήσεις, αλλά και με ελέγχους φυσικής κατάστασης. Η επιλογή δεν έγινε από τη μία μέρα στην άλλη και κάθε στάδιο με έφερνε όλο και πιο κοντά στον στόχο. Ηταν έξι στάδια και κράτησε περίπου ενάμιση χρόνο. Και μετά, όταν ξεκίνησε η εκπαίδευση, τον Μάρτιο, μπήκα πλέον στη διαδικασία της εισαγωγικής εκπαίδευσης του αστροναύτη», αναφέρει.

Αλλαγή ρόλου

Η εισαγωγική εκπαίδευση ολοκληρώθηκε στις αρχές Σεπτεμβρίου και πλέον αρχίζει η πιο απαιτητική φάση, που συνδέεται άμεσα με την αποστολή και τις διαδικασίες που θα ακολουθηθούν. Για έναν άνθρωπο που μέχρι πρόσφατα βρισκόταν στην πλευρά της ιατρικής υποστήριξης, η αλλαγή ρόλου είναι σημαντική. Ο κ. Γολέμης έχει ζήσει την καραντίνα, την εκτόξευση, την επιστροφή και την περισυλλογή των αστροναυτών και τώρα καλείται να περάσει ο ίδιος στην άλλη πλευρά.

«Είναι μετάβαση που έγινε σταδιακά. Το ότι ήμουν ήδη στην ESA και γνώριζα τη διαδικασία των αποστολών βοήθησε πάρα πολύ. Εχω ζήσει από κοντά την καραντίνα που περνούν οι αστροναύτες, την εκτόξευση, την επιστροφή, την περισυλλογή. Τώρα βλέπω τα πράγματα από την άλλη πλευρά. Βέβαια, η οπτική αλλάζει, όχι όμως ο στόχος και η εκτέλεση», λέει.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ (eleftherostypos.gr)