Εντυπωσιακός ήταν ο αριθμός των γεννήσεων της μεσογειακής φώκιας (Monachus monachus) στο Εθνικό Πάρκο Σποράδων για φέτος, σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ).

Συγκεκριμένα, έγινε φωτοταυτοποίηση 21 διαφορετικών νεογέννητων στη νήσο Πιπέρι, που είναι ο πυρήνας του Πάρκου, και στη νοτιοανατολική Σκόπελο. Ένας πραγματικά πολύ εντυπωσιακός αριθμός νεογέννητων (ρεκόρ), κατά πολύ υψηλότερος του μέσου ετήσιου αριθμού που καταγράφηκε τα τελευταία 37 χρόνια.

Όπως σημειώνει ο ΟΦΥΠΕΚΑ, η μεσογειακή φώκια συμπεριλαμβάνεται ως είδος προτεραιότητας για την ΕΕ για τη διατήρηση των Φυσικών Οικοτόπων και της Άγριας Πανίδας και Χλωρίδας. Ο μισός πληθυσμός της ζει στην Ελλάδα και επομένως η χώρα μας έχει πολύ μεγάλη μερίδα ευθύνης για την προστασία του είδους. Στις αρχές της δεκαετίας του '90, ο πληθυσμός της δεν ξεπερνούσε τις 600 διεθνώς.

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΦΥΠΕΚΑ, Κώστας Τριάντης, αναφέρει ότι «η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος απαιτεί σχέδιο, επιστημονικά δεδομένα, ευρείες συνεργασίες και επιμονή. Τότε αποδίδει. Η αύξηση των γεννήσεων της μεσογειακής φώκιας στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου είναι εντυπωσιακή και δεν είναι τυχαία. Είναι αποτέλεσμα τριών και πλέον δεκαετιών συστηματικής επιστημονικής παρακολούθησης, αποτελεσματικής διαχείρισης και συνεργασίας μεταξύ δημόσιων φορέων, επιστημονικών ιδρυμάτων, περιβαλλοντικών οργανώσεων και τοπικών κοινωνιών».

Σύμφωνα με τον κ. Τριάντη, «ο ΟΦΥΠΕΚΑ θα υπηρετήσει με τις ίδιες αρχές τα δύο νέα θαλάσσια πάρκα σε Ιόνιο και Αιγαίο, αξιοποιώντας την πολύτιμη εμπειρία που αποκτήθηκε από την Αλόννησο».

«Το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο της Αλοννήσου αποτελεί για εμάς όχι μόνο έναν προστατευόμενο θαλάσσιο χώρο, αλλά το ίδιο το μέλλον της αλιείας και της τοπικής μας κοινωνίας. Οι επαγγελματίες ψαράδες του νησιού έχουμε αποδείξει έμπρακτα ότι η προστασία της θάλασσας και η βιώσιμη αλιεία μπορούν να συμπορεύονται. Με υπευθυνότητα, συνεργασία και σεβασμό στους κανόνες, διαφυλάσσουμε τον θαλάσσιο πλούτο, ώστε να παραμείνει ζωντανός για τις επόμενες γενιές», δήλωσε σχετικά ο πρόεδρος του Αλιευτικού Αγροτικού Συλλόγου του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Αλοννήσου Βορείων Σποράδων, Ιωάννας Ουρανίτσας.

Σύμφωνα με την αντιπρόεδρο του Ιδρύματος Thalassa, Βέρα Αλεξανδροπούλου, «το Ίδρυμα και η οργάνωση ΑΕΝΑΟΣ Thalassa στηρίζουν εδώ και περισσότερα από δώδεκα χρόνια το Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου και την προστασία της μεσογειακής φώκιας. Τα θαλάσσια πάρκα δεν προσφέρουν μόνο προστασία· δίνουν ζωή στα θαλάσσια οικοσυστήματα και αποτελούν έμπρακτο δείκτη υγείας της θάλασσας, καθώς η παρουσία και η αύξηση της φώκιας συνδέεται άμεσα με την επάρκεια ιχθυοαποθεμάτων και τη συνολική οικολογική ισορροπία. Ως ιδρυτικά μέλη της Monk Seal Alliance, συνεχίζουμε τη μακροχρόνια αυτή προσπάθεια, ενισχύοντας συνεργασίες που φέρνουν ουσιαστικά και διαρκή αποτελέσματα».

Σύμφωνα με τον ΟΦΥΠΕΚΑ, ο φετινός εντυπωσιακός αριθμός γεννήσεων είναι ακόμα ένα εύρημα που δικαιώνει τις μακρόχρονες προσπάθειες προστασίας της περιοχής του Εθνικού Θαλασσίου Πάρκου μετά το περσινό γεγονός, όπου για πρώτη φορά μετά από πολλές δεκαετίες, καταγράφηκε γέννηση μικρού σε ανοικτή παραλία στο Πιπέρι, ένδειξη που φανερώνει ότι τα ζώα αισθάνονται ασφάλεια πλέον στο Πάρκο. Ωστόσο, η ανάκαμψη του πληθυσμού την τελευταία δεκαετία σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να είναι καθησυχαστική και η προσπάθεια για την προστασία του είδους πρέπει να συνεχιστεί. Ως κορυφαίος θηρευτής, η μεσογειακή φώκια αποτελεί κρίσιμο κρίκο στη διατροφική αλυσίδα και σημαντικό παράγοντα για τη διατήρηση του θαλασσίου οικοσυστήματος.

Η διαρκής ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού όλα αυτά τα χρόνια, ο έλεγχος της επαγγελματικής αλιείας με τη συνεργασία των ντόπιων ψαράδων, η ενίσχυση του μοντέλου φύλαξης με προσωπικό και σκάφη, η θέσπιση του εισιτηρίου εισόδου στα ευαίσθητα ενδιαιτήματα του είδους, η συνεργασία με επιστημονικούς φορείς και περιβαλλοντικές ΜΚΟ και η συνεχής προσπάθεια ανάδειξης της περιοχής, βελτίωσης και ενδυνάμωσης της διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου εκ μέρους του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., συμβάλουν τόσο στην προστασία της μεσογειακής φώκιας Monachus monachus και του θαλασσίου πάρκου όσο και στη βιώσιμη ανάπτυξη και την ευημερία των τοπικών κοινωνιών.

Ο χαρακτηρισμός της περιοχής των Σποράδων ως «Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο» με Προεδρικό Διάταγμα το 1992 ήταν μία από τις πρώτες ενέργειες της Ελλάδας για την προστασία της. Το 1996 η μεσογειακή φώκια κατατάχθηκε ως είδος «Critically Endangered» («Κρισίμως Κινδυνεύων») σύμφωνα με την Κόκκινη Λίστα του παγκόσμιου οργανισμού για τη διατήρηση της Φύσης «International Union for Conservation of Nature’s Red List of Threatened Species (IUCN)».

Το 2014 όταν εμφανίστηκαν οι πρώτες ενδείξεις ανάκαμψης του πληθυσμού, η κατάσταση διατήρησης του είδους αναθεωρήθηκε σε «Endangered» («Κινδυνεύων»), ενώ από το 2022, μετά και την περαιτέρω αύξηση του πληθυσμού, η κατάσταση διατήρησης άλλαξε σε «Vulnerable» (Τρωτό), με τον πληθυσμό να εκτιμάται πλέον σε περίπου στα 850-950 άτομα.

Φωτογραφία από ΟΦΥΠΕΚΑ: Μικρή φώκια σε σπηλιά στη Σκόπελο.

Ηλίας Παλιαλέξης (ΑΠΕ-ΜΠΕ)