REX 728X90 1

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 18 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2017
04:48

Γνωρίστε τον «μεγαλοτσιφλικά της Θεσσαλίας»

E-mail Εκτύπωση PDF

alt

Από τα μεγαλύτερα αρχοντικά της Θεσσαλίας, ποτισμένο με μνήμες προσωπικοτήτων της τέχνης και της πολιτικής, με κυριότερη αυτή της Μελίνας Μερκούρη, που υπήρξε κάποτε σύζυγος του τσιφλικά Παναγή Χαροκόπου του νεώτερου, μέλος της δυναστείας Χαροκόπου.

Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας από τους Τούρκους το 1881 ολόκληρος ο Θεσσαλικός κάμπος ήταν μοιρασμένος σε μεγάλες ιδιοκτησίες (τσιφλίκια), τα οποία οι Τούρκοι τσιφλικάδες πούλησαν σε Έλληνες κεφαλαιούχους, διατηρώντας με αυτόν τον τρόπο ιδιοκτησιακό καθεστώς άθικτο και μετά την απελευθέρωση.

Την ίδια εποχή έρχεται στην Ελλάδα από την Ρουμανία ο Παναγής Χαροκόπος πλούσιος Έλληνας με σημαντικό φιλανθρωπικό έργο και αγοράζει έξι μεγάλα αγροκτήματα (τσιφλίκια) 80.000 στρεμμάτων στη Θεσσαλία. Αναθέτει δε τη διεύθυνση αυτών στον αδελφό του Σπύρο. 

Την ίδια χρονιά αγοράζει το τσιφλίκι της Γιάννουλης από τον Ουσαμπενδίν Μπεή Χασάν Βέη, κτηματία και σύμβουλο της οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την αδερφή του Σαντικαϊ Χανούμ, έναντι 8.000 χρυσών λιρών Τουρκίας δηλαδή 280.000 δραχμές. Το τσιφλίκι, το οποίο μελλοντικά θα αποτελούσε τον περίφημο «Πύργο Χαροκόπου», ήταν έκτασης 14.343 τουρκικών στρεμμάτων και συνόρευε από γύρω με τις περιφέρειες των χωριών, Γιάννουλης, Βέη Τατάρ, Καζακλάρ, Κουλούρι και Καλυβίων.

Το 1902, ο Κεφαλλονίτης στην καταγωγή Παναγής Χαροκόπος, αρχίζει την ανοικοδόμηση του «Πύργου», σε σχέδια του επίσης Κεφαλλονίτη και αρχιτέκτονα των ανακτόρων, Αναστάσιου Μεταξά. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο Μεταξάς αποτελεί τον «προσωπικό» αρχιτέκτονα του Παναγή Χαροκόπου και εκτός από τον «Πύργο της Γιάννουλης», ανακαινίζει το Μέγαρο Χαροκόπου στην Αθήνα -σημερινό Μουσείο Μπενάκη-, σχεδιάζει τη Χαροκόπειο Σχολή Οικοκυρικών στην Καλλιθέα -σημερινό Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο- και άλλα κτίρια και οικίες της οικογένειας. 

alt

Τα σχέδια του Μεταξά, είναι επηρεασμένα από τα αρχιτεκτονικά ρεύματα που επικρατούν στις αρχές του 20ου αιώνα (νεοκλασικισμός, εκλεκτισμός κ.α) ειδικά δε, στον «Πύργο Χαροκόπου» αυτές οι επιρροές πλαισιώνονται από ρουστίκ λεπτομέρειες -όπως για παράδειγμα οι εμφανείς ακρογωνιαίοι λίθοι- που προσδίδουν στο επιβλητικό για την εποχή κτίριο ένα αγροτικό χαρακτήρα, εναρμονίζοντας το με το φυσικό τοπίο.

Το κονάκι αποτελείται από το συγκρότημα των αποθηκών, τον ορνιθώνα, τον ανεμόμυλο με τις δεξαμενές, τα ξηραντήρια και τους βοηθητικούς χώρους για τις αγροτικές εργασίες. Το κυρίως κτίριο περιβάλλεται, ανατολικά από ψηλό λιθόκτιστο μαντρότοιχο, και νότια από ψηλό σιδερένιο κιγκλίδωμα ενώ βόρεια και δυτικά του απλώνεται ένα παραλληλόγραμμο συγκρότημα κτιρίων με αποθήκες, στάβλους, αρτοποιείο, αμαξοστάσιο, πλυντήρια και γραφεία. Η οικία του κυρίως κτιρίου, αποτελείται από δυο ορόφους, ημιυπόγειο και έναν προεξάρχοντα πύργο, ο οποίος καθιέρωσε το κονάκι στην τοπική μνήμη ως «Πύργο Χαροκόπου». Μια μεγάλη μαρμάρινη σκάλα, η οποία βρίσκεται στη νότια πλευρά του σπιτιού οδηγεί στην πλακόστρωτη βεράντα εκεί όπου βρίσκεται και η κύρια είσοδος του «αρχοντικού», περιφρουρούμενη από μια βαριά σιδερένια διακοσμημένη πόρτα με μεταλλικούς ήλιους. 

Ο Παναγής Χαροκόπος γεννήθηκε στην Κεφαλλονιά το 1835 και πέθανε στην Αθήνα το 1911. Μετανάστευσε σε νεαρή ηλικία στη Ρουμανία, όπου απέκτησε μεγάλη περιουσία από την καλλιέργεια κτημάτων και το εμπόριο σιτηρών. Το 1899 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα.

Ο Παναγής Χαροκόπος ήταν ένας δραστήριος και δυναμικός άνθρωπος. Συνέβαλε στον εκσυγχρονισμό της γεωργίας στη Ρουμανία και στην Ελλάδα, στην ανάπτυξη της βιοτεχνίας και βιομηχανίας και στην διαμόρφωση του τραπεζικού συστήματος.

«Η δημιουργία της περιουσίας»

Τα πρώτα δέκα χρόνια στο Βουκουρέστι ο Παναγής Χαροκόπος ασχολήθηκε αρχικά με το εμπόριο σιτηρών. Από το εμπόριο φαίνεται ότι κέρδισε αρκετά χρήματα και έτσι από τον Σεπτέμβριο του 1869 ασχολήθηκε και με γεωργικές επιχειρήσεις, συγκεκριμένα με την εκμετάλλευση ενοικιασμένων γαιοκτησιών, το δεύτερο μετά το εμπόριο, τυπικό επάγγελμα της ελληνικής ομογένειας της ευρύτερης περιοχής των Παραδουνάβιων ηγεμονιών. Κύριος τόπος διαμονής του ήταν το κτήμα στο χωριό Ροζέτσι λίγο έξω από το Καλαράσι, σπουδαίο κέντρο διαμετακομιστικού εμπορίου στην αριστερή όχθη του Δούναβη. Κοντά του είχε τους νεότερους αδελφούς του Ιωάννη και Σπυρίδωνα, που ήλθαν στη Ρουμανία προσκεκλημένοι από τον ίδιο, καθώς και τον μικρότερο από όλους Νικόλαο, που ήταν γεωπόνος. Όλοι οι αδελφοί Χαροκόποι εργάζονταν υπό την ηγεσία του μεγαλύτερου αδελφού τους Παναγή.

Οι νεωτεριστικές καλλιεργητικές μέθοδοι που χρησιμοποίησε του απέφεραν σημαντικότατα κέρδη και φήμη ειδικού, που προσέλκυσε το ενδιαφέρον της βασιλικής οικογένειας. Έτσι ανέλαβε την εκμίσθωση 500.000 βασιλικών στρεμμάτων στα οποία βελτίωσε τις καλλιέργειες και αύξησε την παραγωγή εξοικονομώντας τεράστια κέρδη και για τον εαυτό του αλλά και για την ιδιοκτήτρια βασιλική οικογένεια. Η προσφορά του στην ανάπτυξη και στον εκσυγχρονισμό της ρουμανικής γεωργίας υπήρξε σημαντική και η ρουμανική κυβέρνηση σε ένδειξη τιμής και αναγνώρισης των υπηρεσιών του, του απένειμε το υψηλότερο ρουμανικό παράσημο, το παράσημο του Ρουμανικού Αστέρος

Μετά την προσάρτηση της Θεσσαλίας στο Ελληνικό Βασίλειο και λίγο προτού αρχίσει το κλίμα να γίνεται δυσμενές για τους Έλληνες στη Ρουμανία, ο Χαροκόπος εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα όπου αγόρασε όπως και άλλοι κεφαλαιούχοι της διασποράς μεγάλες εκτάσεις (έξι τσιφλίκια) στα νεοαποκτηθέντα θεσσαλικά εδάφη. Στις νέες του γαιοκτησίες τη διεύθυνση των οποίων ανέθεσε στον αδελφό του Σπυρίδωνα, αλλά και σε όλη τη θεσσαλική πεδιάδα, επιχείρησε να εφαρμόσει την προηγούμενη πείρα του υπέρ της ανάπτυξης της γεωργίας με τη χρήση νέων προϊόντων και την επιβολή νέων μεθόδων.

Επιπλέον, ανέπτυξε πλούσια κοινωφελή δραστηριότητα, ευεργετώντας τόσο την Ελλάδα όσο και τη Ρουμανία. Το σπουδαιότερο δημιούργημά του υπήρξε η Χαροκόπειος Οικοκυρική και Επαγγελματική Σχολή Θηλέων στην Καλλιθέα, πρόδρομος του σημερινού Χαροκοπείου Πανεπιστημίου. 

Εισήγαγε μηχανήματα από το εξωτερικό και ενημερώνονταν στις νέες εξελίξεις στο γεωργικό τομέα. Έφερε στην Ελλάδα την πρώτη αλωνιστική μηχανή, το πρώτο μηχανικό άροτρο. Φρόντιζε για τη βελτίωση των συνθηκών και προσπαθούσε να τους εκπαιδεύσει στις νέες καλλιέργειες. Ίδρυσε τη Γεωργική σχολή στα Φάρσαλα ενώ το 1910 παραχώρησε 30.000 στρμ. από το τσιφλίκι του για τους κολίγους.

Θαυμαστής των ιδεών του Βενιζέλου εκλέχτηκε Βουλευτής το 1911 κι ενδιαφέρθηκε για τη λύση του αγροτικού ζητήματος στη Θεσσαλία. Ήταν άνθρωπος κοινωνικός, με πολλές γνωριμίες κι έδινε συχνά δεξιώσεις καλώντας πολλά επίλεκτα μέλη της Λαρισινής κοινωνίας. Από το κονάκι του Χαροκόπου πέρασε ο Ελευθέριος Βενιζέλος και πολλές προσωπικότητες του τόπου. 

Το κονάκι ήταν επιπλωμένο με θαυμάσια έπιπλα που έφερε από τη Ρουμανία, πίνακες και έργα τέχνης. Πέθανε το 1911 και άφησε την περιουσία του στα τρία παιδιά του αδερφού του που ζούσαν κοσμική ζωή ανάμεσα στην Ελβετία, την Αθήνα και τη Λάρισα. Η κόρη Εβάν παντρεύτηκε τον πολιτικό Θεοτόκη, ο Παναγής ο νεώτερος τη Μελίνα Μερκούρη και ο Γιώργος τη Σοφία Χαροκόπου.

Σύμφωνα με μαρτυρίες, επί γερμανικής κατοχής ο «Πύργος Χαροκόπου» είχε επιταχθεί και αποτελούσε την κατοικία του τότε Γερμανού διοικητή της Λάρισας. Στο κονάκι είχαν εγκατασταθεί αντιαεροπορικά πυροβόλα, τα οποία ειδοποιούσαν με τρεις βολές τα γερμανικά στρατεύματα για επικείμενη έλευση συμμαχικών αεροπορικών βομβαρδιστικών. Παράλληλα, όμως ειδοποιούνταν και ο κόσμος -που εν τω μεταξύ είχε μάθει το «συνθηματικό»- αναζητώντας έγκαιρα προφύλαξη, σε υποτυπώδη καταφύγια. 

Σήμερα η Σοφία Χαροκόπου, μοναδική πλέον εναπομείνασα απ΄αυτή τη μεγάλη κι ενδιαφέρουσα οικογένεια πασχίζει να αξιοποιήσει τα κτήματα που απέμειναν μετά τις απαλλοτριώσεις. Το κονάκι που βλέπει κανείς στο δρόμο για τη Γιάννουλη αποτελεί ζωντανή εικόνα αυτού του μαρασμού, απομεινάρι ενός παρελθόντος που έσφυζε από ζωή και δημιουργία 

 

 

banner olimpos

LI1

thessalia economy

coffee food 300 neo

selfhelpbanner

bnb 300


ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ
ΚΩΣΤΑΣ ΤΟΛΗΣ
 
  
 

ΜΑΚΕΤΕΣ
ΚΩΣΤΑΣ ΛΙΑΚΟΣ

ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ
 

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟ:
 

ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ:
tbnews@thessalianews.gr
 



ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ
ΤΒ NEWS M.EΠΕ
Δευκαλίωνος 1 - Λάρισα
Τηλ. 2411 115336